Сен күн перзентісің

Ұрпағым! Не нәрсенің баянды - түпкілікті, не нәрсенің өтпелі - уақытша екенін біліп, соған сай әрекет етуге тиіссің. Жүрек жарды үлкен қуанышты да, қабырғаң сөгілер ауыр қайғыны да өмірдің табиғи ағымындай қарсы ала біл. Қатты қуаныш та, үлкен қайғыда адам денсаулығына кері әсер етеді. Қуаныш та, қайғы да шартты, салыстырмалы, өтпелі. Ал жүрек, бас, ми біреу-ақ. Олар өтсе сен де өттің өмірден. Бүл үшеуіне салмақ салудан сақтан.

Өмріді мәнді-мәнсіз, қуанышты-қайғылы кезендерге бөлу де шарттылық. Өзіңше менің ең бақытты сәттерім,өмірімнің ең қуанышты, жүлдызды кезеңі дегенің біреулер үшін түкке түрғысыз. Өзіңше менің ең азапты сәттерім, өмірімнің ең қайғылы, ауыр кезеңі дегенің біреулер үшін түкке түрғысыз. Сенің әспеттеп аялайтыныңа,сенің кие түтып сыйнатыныңа біреулер мән де бермейді. Сен сүйсініп жейтін қазы-қарта, жал-жаяны біреулер ас екен деп те ойламайды. Ал сенің алдыңа қүрбақаның етін қуырып әкеп, сыбыға етіп тартса, өз халіңді бір сәтке елестетіп көр.

Сен тіршілік иесісің. Тіршілік иесі болғанда да құрт-құмырсқа, қой-ешкі емес, - АДАМСЫҢ. Табиғаттың өнімісің, табиғаттың тағы бір өніміне айналасың. Тап осы сәтте сен Адам болып емес, құрт-құмырсқа яки бірер өсімдік түрі болып жасауың да мүмкін еді. Ал қазір АДАМСЫҢ. Бақыттысың! Егер адамдар әуел бастан тек Адамдарға ғана еліктеп өмір сүргенде, әрбіреуі таңғажайып, біртуар, дара түлғаларға айналар еді. Өкініштісі әлі де балаларға тән әуесқойлықтан арылмағандықтан итке де, доңызға да, жылқыға да, жыланға да еліктей береді. Нәтижеде сырт бейнесі, АДАМ да, ішкі әлемі қүбыжық көбейіп кеткен. Рас, табиғаттағы жақсы қүбылыстарға еліктеу керек. Құсқа еліктесек - ұшамыз, суға еліктесек - айна жасап шығару керек, гүлге еліктедік - гүлдендіріп киім кидік, гүлдің, иісін үстімізге септік. Біз осындай заттарды жасаушы - Адамға емес, бүйымдарға табынып шыға келдік. Дүние-мүлікті, байлықты кие санап, бүкіл өмірін соған арнағандарды өзін-өзі жоққа шығарушы, қүлдыққа салушы демей, кім дерсің? Жасайтын үйінің кең болғаны жақсы, бірақ ең бастысы-жан-сарайыңның кеңдігі. Жөн-жосықсыз еліктеудің соңы Адамның өзін-өзі тағы бір кір-қоқыс белбеуін байлауына әкеп соқты.

Өмірдің мәні-ұрпағыңа көптеген байлық, алтын-күміс қаддыру емес, сол байлыққа татитын ақыл-ой, зерде қалдыру. Әр Адамның бүл өмірден әкетері - төрт қүлаш ақ боз! Сондықтан пысықсынып, дүние жиып, біреулермен бәсекелесіп дегбірсізденбей-ақ қой, өміріңді ұзартатын, өзгелерге қуаныш сыйлайтын, өзі келіп қүйылатын қабілетіңді, Адамдық қасиетіңді жетілдір. Сенің өмірге келуіңнің өзі бір үлкен ғажайып оқиға - сен кереметтен пайда болғансың! Тұла бойыңдағы тұнған керемет қасиеттерді көре біл, сезіне біл! Жақсы тұрмыста көл-көсір байлыққа қолын малып отыру саған арман да шығар! Есінде болсын, байлық дос болмайды, дүние қар сияқты, «кедей бай болам дейді, бай құдай болам дейді» деген мәтелдің байыбына тереңірек үңіл. Адам кейіпіндегі адамдар бүкіл адамзаттың дамуына ықылас етіп, кесір-кесапатын тигізіп отыр. Жынданғандар жындылардың қылық жорықтарын әбес көрмейтін сияқты (азғын адамдар) баршаны өз жолына тартқысы келеді. Олар үшін рухани байлық, адамдық асыл сезімдер бәрі-бір ақылсыз әрекет сияқты оқшау қылық, артта қалғандық. Олар әділ сарапшы - Ұлы уақыт әр адамның іс-әрекетін, тіпті ой пиғылын да уақыт тәрізді үздіксіз тіркеп баратынын, түптің түбіне өзіне, не әулетіне қайғыратынына куә болып жүрсе де, мойындағысы келмейді. Кім неге көбірек еліктеген болса, өлген соң да жүртшылықта соңдай әсер қалдырады: «Итке ит өлімі».

Өзіңе сауал бер: Сен кімсің Менің үрпағым? Ата-анаң, балаларың үшін қымбатсың. Әулетің үшін де, ауыл, руың үшін де сондай деңгейге көтеріле аласың ба? Бүкіл ұлысы мен үлтыңның сүйікті ұл-қызындай қадір-қасиетке жете аласың ба? Балаларың үшін сен-әкесің, не анасың, оларды жоқтан бар етіп дүниеге әкелдің. Ал жалпы елің үшін қандай еңбек сіңірдің? Не істей аласың? Табиғатың неге бейім? Елеусіз, ескерусіз, із-түзсіз өмірден өтіп жатқандар аз емес. Бойындағы, болмысындағы қабілеттерді жарқыратып ашып, адамзат игілігіне арна! Сен күн перзентісің Менің үрпағым!

Қиялдау да үлкен өнер, даналықтың бастауы. Көріпкелдік, кемеңгерлік қасиеттер де осы бір жәбірсіз, бейкүнә қиял жемісі. Әрекет-үмтылыссыз қиял-құр сағым. Өмірлік нақты шындықтармен өріліп, өрнектелген бүкіл сезімге беріліп, қиналып қиялдауғылым әрі өнер. Бүл арқылы өзіңдегі қайнар бүлақтың көзін ашасың, мүмкіндіктерінді іске қосасың. Үйқылы-ояу манаурап, яки жұлдызды аспанға телміріп бір-екі күн ұйықтамай таң атқызу арқылы керемет қасиетке ие бола алмайсың. Яки 1000 тіллә төлеп, сатып та ала алмайсың. Сөздің түйіні ой-қиял арқылы әрбір құбылыс олқылығының астарын, ішкі мәнін үғынуда, әр адамның болмысын танып, ой-сезімін оқи білуде! Адамзаттың келешекте өркениетті деңгейге жетуіне түрткі болатын да - қиял!

Сен Күн перзентісің менің үрпағым! Сенің мүмкіндіктерің Адам дамуының бүгінгі қалпымен салыстырғанда шексіз (әлемдік шексіздік алдында, әрине шектеулі). Жапалақтай қабырғаға жабысқан; ғасырларды парақтап кітап оқығандай айтып беретін: алыс қашықтықта түрып сенің ой-пікірінді айна қатесіз баяндайтын; өз тәнін үзартып, қысқарта алатын; бірде шалдың кейпіне; бірде қыздың кейпіне түсе алатын-қысқасы қиялын, рухы мен тәнін толық өзара үйлестіре алған АДАМНЫҢ қасиеттерін тек керемет деу керек. Нақ сондай керемет қасиеттер сенде де бар! Толып жатқан «қасиетті адамдар» дәл сен сияқты. Егер ағымдағы күйбең тіршіліктің құрсауынан құтылсаң, сен де нақ солардай бола аласың. Уақытқа, қаражатқа, жеке адамдарға тәуелді болу - шырмауық қана емес - АДАМНЫҢ соры. Тіршілік - деген тар шеңберден шыға алмай, кереғар күштермен тіресіп, қысқа өміріңде түк тындырмай, өзі - АДАМДЫ жөндеп танымай жатып көз жұматындар көп!

Ұры да, қарақшы да өздерін сүйеді. Олар да анасы не перзенті, сүйгені не басшысы - әйтеуір, біреуге шын мәнінде ықылас қойған (бәлкім, ол ықыласы дүние-мүлкіне, атаққа бағытталған болар) мүның өзі олардың бойында жек қөру және сүю сезімдерін бар екенін білдіреді. Шектен тыс қаталдың осы қаталдыққа қарсы бағыттағы бір нәрсеге шектеусіз сүйіспеншіліктен туған. Бүлардың бойындағы осындай бейтәртіп күш-сезімді тек бір ізге салып жіберу қажет. Егер жылан улы деп барша жыланды жайып жібергенімізде, зиянды деп оны пайдаланбағанымызда біз не ұтар едік? Демек сана сезімге ықпал етудің жолын білмейміз. Ең қатал қарақшылардан да адамды қалыптастыруға болатын кез алыс емес үрпағым. Сен Күн перзентісің!

Сен бақыттысың, себебі менің үрпағымсың? Сен сияқты алшандап жер басып жүруі мүмкін болған адамдарда сан түйіршік күйінде жойылған, жойылуда. Сәби кезінде шетінеген, бейуақыт көз жүмған қысқа тағдырлардың санын кім есептеп бере алады. Сен де түйіршік ең, сен де сәби болғансың.

Сен де кездейсоқ оқыс опат болуың мүмкін еді. Міне сен тірісің, тіршілік етіп жүрсің. Тірісің - бақыттысың!

Жарық әлемдегі әр сәтсағаттарың бақытты сәттер. Бәлкім сен қазір өзіңнің өміріндегі ең тамаша бақытты сәтті басыңнан кешіріп жатқан боларсың. Қайғыра білу, қуана білу, көріп, есту-жалпы сана сезімге иесің. Сендей біреулер қып-қызыл қылмысқа батып отыр; сендей біреулер ақтық демін алуда; сендей біреулердің рухы тірі болса да; сүйегі қурап жатыр. Сен олардың қатарында емессің, бақыттысың!

Сен менің ұрпағымсың! Сен күн перзентісің! Келешегің алдыңда! Құдай қалесе ешкімнен кем болмайсындар, соны мен бір жаратқаннан, құдайдан тіледім. Өсерсіндер, өнерсіңдер. Тамырымыз бір, бұтағымыз көп болар. Сіздерге құдайдан ауызбіршілік, бақыт, өсулеріңізді тіледім. Тілегімді бір Алла-Тәңір жаратқан қабылдар. Иншалла менің атым өшпес, атақты үрпағымның аты өшпес! Сендер өшіртпессіндер, себебі менің үрпағым жігерлі және ауызбіршілікті. Бір-біріне қамқор! Сендер бір жаратқанның аялы алақанындасыңыздар. Бір Алла - жаратқан жар болсын. Әділдік, ауызбіршілік, бір-біріңізге жәрдем беру жолынан таймаңдар. Мұны бұзсаңдар кейіні жақсы болмас. Аздап болсада апат қаупі төнер. Иншалла олай болмағай. Сендерге үзақ өмір тіледім. Өсіндер, өніңдер, басқадан кем болмаудың жолын ізденіндер!

Нағыз керек жол - еңбек жолы және ауызбіршілік жолы!